Od 2014 roku nowe kotły grzewcze na węgiel i biomasę z ręcznym i automatycznym zasypem paliwa o mocy nominalnej do 500kW wprowadzane na krajowy rynek muszą spełniać kryteria normy PN EN 303–5:2012. W wymaganiach normy dotyczących sprawności cieplnej i granicznych wartości emisji zanieczyszczeń wyróżnia się trzy klasy: 3., 4. i 5.
Kluczowa w klasyfikacji kotła jest konieczność spełnienia wszystkich wymagań dotyczących zarówno sprawności, jak i granicznych wartości emisji zanieczyszczeń dla danej klasy.
Emisja zanieczyszczeń
Im wyższa klasa kotła, tym bardziej rygorystyczne wymagania w zakresie emisyjności. Kryterium to jest spełnione wówczas, gdy podczas pracy z nominalną mocą cieplną (a dla kotłów grzewczych z zakresem eksploatacyjnej mocy cieplnej podczas pracy z nominalną mocą cieplną i minimalną mocą cieplną), w czasie badań emisja nie przekracza wartości podanych w poniższej tabeli.
Graniczne wartości emisji zanieczyszczeń wg PN EN 303-5:2012
Im wyższa klasa kotła, tym wyższe wymagania co do jego sprawności cieplnej. Kryterium emisyjności jest spełnione wówczas, gdy podczas pracy z nominalną mocą cieplną (a dla kotłów grzewczych z zakresem eksploatacyjnej mocy cieplnej podczas pracy z nominalną mocą cieplną i minimalną mocą cieplną), w czasie badań emisja nie przekracza wartości podanych w poniższej tabeli.
Po czym rozpoznać kocioł 3., 4. lub 5. klasy?
Sprawności cieplne kotła w procentach
Kocioł tzw. klasowy powinien posiadać certyfikat wystawiony przez jednostkę badawczą posiadająca w zakresie akredytacji normę PN 303-5:2012. Polskie jednostki posiadające akredytację PCA (Polskie Centrum Akredytacji) na badania kotłów wodnych opalanych paliwami stałymi to:
-
Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu,
-
Laboratorium Badań Kotłów i Urządzeń Grzewczych w Łodzi,
-
Laboratorium Badań Kotłów, Turbin, Urządzeń Grzewczych i Odpylających oraz Emisji Pyłowo-Gazowej w Łodzi,
-
Urząd Dozoru Technicznego w Warszawie.
Często też zdarza się, że polscy producenci certyfikują swoje kotły u naszych południowych sąsiadów, najczęściej w Strojírenský zkušební ústav, s.p. w Brnie (Czechy).
Popularność kotłów klasowych
Nie ma w Polsce instytucji prowadzącej dokładne statystyki określające, ile i jakich kotłów węglowych jest obecnie w użyciu, jednak szacuje się, że ok 80% kotłów to pozaklasowe zasypowce, zaś pozostałe 20% to bardziej ekologiczne kotły z automatycznym podajnikiem, z których zdecydowana większość to kotły 3. klasy lub zbliżone parametrami do kotłów 3. klasy, ale niecertyfikowane. Zaledwie niewielki odsetek rynku to kotły 4. i 5. klasy. Nie wynika to wcale z braku zainteresowania kotłami certyfikowanymi, lecz przede wszystkim z tego, że PN EN 303-5:2012 obowiązuje dopiero od 2014 roku, więc rynek kotłów klasowych jest dopiero we wczesnej fazie rozwoju.
O ile producenci kotłów są już na nadchodzące zmiany przygotowani – większość ma już w swej ofercie kotły 3. i 4. klasy, coraz więcej z nich chwali się także kotłami klasy 5. – o tyle użytkownicy kotłów, jak pokazują powyższe statystyki, są daleko w tyle. Wymiana kotłów to proces długotrwały, chociażby ze względu na fakt, że stare kotły będące w użyciu nie zdążyły się jeszcze wyeksploatować. Jednak ogromny nacisk na zmniejszenie emisji – wynikający z dyrektyw unijnych i ustawy antysmogowej, rosnących w siłę alarmów smogowych czy coraz większej świadomości ekologicznej użytkowników – powodują, że kotły klasowe najpewniej zdominują rynek do roku 2020.
Co PN EN 303-5:2012 oznacza dla kupującego kocioł?
Osiąganie przez kocioł kryteriów 3., 4. lub 5. klasy świadczy pozytywnie o jego efektywności i czystości spalania. Nie wiadomo dokładnie, jaka jest sprawność energetyczna i jakimi emisjami charakteryzują się kotły pozaklasowe, jednak po zanieczyszczeniu powietrza w sezonie grzewczym (nawet biorąc poprawkę na spalane śmieci, mułów i flotów czy nieprawidłowe nastawy kotłów) można wnioskować, że ich sprawność jest niewielka, a emisyjność wysoka. Stąd też największy postęp w zwiększeniu sprawności energetycznej i zmniejszeniu emisji zyskuje się na przejściu z kotła pozaklasowego na kocioł 3. klasy.
Jak widać z tabeli i wykresu powyżej szczególnie w przypadku kotłów stosowanych najczęściej w gospodarstwach domowych (do 25kW) przejście klasy 3. do 4. wciąż daje ogromne zmniejszenie emisji i dużą poprawę sprawności cieplnej, więc warto rozważyć także 4. klasę. Krok dalej, czyli przejście z 4. do 5. klasy, powoduje już tylko nieznaczną poprawę emisyjności i sprawności przy znaczącym wzroście ceny kotła. Koszt spełnienia wymagań coraz to wyższych klas rośnie nieproporcjonalnie do efektu. Do tego dochodzi ryzyko, że mniej sprawdzone, bardziej skomplikowane kotły 5 klasy mogą okazać się bardziej awaryjne od kotłów niższych klas. Ocieramy się tu bowiem o granice możliwości stosowanych technologii spalania. Ponadto wysoka sprawność oznacza bardzo chłodne spaliny — kocioł 5. klasy raczej nie obejdzie się bez wkładu kominowego odpornego na skraplanie kondensatu.
A zatem, jeśli planujemy sfinansować zakup kotła z własnych środków, rozsądnym kompromisem wydaje się zakup kotła 4. klasy. Inaczej rzecz ma się w przypadku zakupu z dotacji gminnych w ramach lokalnych programów walki z emisją – te często przeznaczone są wyłącznie na zakup kotła 5. klasy, nie pozostawiając nam zbyt dużego wyboru.
[nbsp]
Źródła:
http://sklep.pkn.pl/pn-en-303-5-2012p.html
http://czysteogrzewanie.pl/kociol/ranking-kotlow-weglowych/norma-pn-en-303-5-2012/
http://www.watt.pl/pl/produkty/watt-brennt-kociol-wielopaliwowy/co-to-jest-5-klasa-kotlow.html
